Covalis

Ketenmanagement

Wat is ketenmanagement en hoe werkt het? Wat is een keten en hoe bewerkstellig je ketenregie? Hoe ontwikkel je volwassen ketenmanagement?

Wat is een keten?

Ketenmanagement, ook wel (supply en/of demand) chain-management genoemd, komt uit de logistiek en maakindustrie, waarbij in de logistieke keten grondstoffen verwerkt werden tot een eindproduct. Deze keten is waarneembaar door de weg van de goederen te volgen. Uit deze industrie komen dan ook de slogans ‘Van korrel tot borrel’,'van graan tot kraan' of 'van zand tot klant'. Ketenmanagement is de kunst om het product of dienst op een zo'n effectieve wijze - meestal vanuit het oogpunt van de consument bezien - naar de klant te brengen. Ook dienstverlenende organisaties in de facilitaire en ICT wereld kennen ketens. Meestal niet zo zichtbaar, maar ze zijn er wel.  Daarnaast heeft ook de publieke sector het denken in ketens en ketenmanagement omarmd. 

Het belang van ketenmanagement en ketensamenwerking is de laatste jaren sterk toegenomen en dat heeft diverse oorzaken. Productleveranciers leveren al lang niet meer alleen producten en ontwikkelen zich tot serviceleveranciers. Daarmee beoordeelt de klant de dienstverlening ook breder en wordt de voorfinanciering in de keten een thema. Ook door de  globalisering en het complexer worden van ketens ontstaan er meer partijen en meer afhankelijkheden. 

Ketenregie 

Ketenmanagement wordt in de praktijk ook wel ketenregie genoemd. Het is de kunst om schakels - zowel intern binnen een organisatie als over de keten heen - goed met elkaar te laten samenwerken. Uitgangspunt daarbij is dat je als organisatie pas echt een excellente ketenspeler kunt worden als je intern de ketenregie op orde hebt. Bedrijven die intern volgens het schuttingmodel samenwerken, zijn er meestal nog niet toe om echt met externen samen te werken. Zorg dan eerst intern voor een gezamenlijk gevoel voor doelen en waardecreatie. Als bedrijven nog niet helemaal zo ver zijn met de interne samenwerking start dan kleinschalig met een ketenpartner om daarmee het enthousiasme en het eerste resultaat te realiseren. Dat geeft betrokkenen een goed 'gevoel' en biedt een basis om verder door te pakken. Vraag tijd, commitment en verstrek inzicht over de verschillende ontwikkelstappen aan de bestuurders en toezichthouders, omdat deze vaak direct 'bewijs' willen of de langdurige samenwerking wel tot betere prestaties leidt. Hun geduld, uithoudingsvermogen en support is essentieel!

Ketens worden aangestuurd door een ketenregisseur of ketenmanager. Zij zijn vaak dicht bij de eindklant/consument gepositioneerd omdat vanuit daar het beste de vraag en aanbod van de keten kan worden bestuurd. In bepaalde gevallen zijn eindklanten zelf in staat om via IT-systemen de ketenregie te voeren. 

Ketenprocessen

Daar waar waardecreatie is, daar zijn ketens. Ketens bestaan omdat ze waarde leveren aan de eindgebruiker of klant. Ervaart de klant dat deze waarde er niet of onvoldoende is, verkiezen klanten andere ketens of gaan ketens verdwijnen. Reden om de ketenprocessen effectief in te richten en het keten-denken verder te ontwikkelen. In de regel dient daarvoor het technisch vakmanschap aangevuld te worden met kennis van verbetertechnieken en stimulering van het proces- en ketendenken. Keten-denken is het over de grenzen van de eigen organisatie kunnen denken en dat leer je in de ketenregisseur training.

Ketenprocessen verbeter je door in eerste instantie de in-efficiency en verspilling weg te nemen. Beredeneer wat de klant van waarde vindt of voor wil betalen. De rest is verspilling of noodzakelijk en snij dat zoveel mogelijk uit het proces, waardoor er meer flow ontstaat. Flow alleen heeft weinig zin als er niemand op zit te wachten. Organiseer het daarom zodanig dat ketens alleen in gang komen als er vraag is van de klant. Streef daarbij voortdurend naar continue verbetering en perfectie.

Realiseer dat ketensamenwerking meer is dan alleen binnen de keten procesgericht te werken of binnen het proces te innoveren. Want met procesoptimalisaties alleen verandert er niks aan het product of de betrokken partijen. Procesoptimalisatie, gericht op een efficienter ketenproces kent dus een plafond aan verbetering.  Product innovatie, gericht op effectievere producten en sociale innovatie, gericht op een betere maatschappij zijn werkwijzen die een nieuw speelveld bieden en ons verder brengen. 

Ketenorganisatie

Vele organisaties worstelen met de vraag hoe ze hun keten moeten inrichten of organiseren. Hierbij staan altijd de volgende vragen centraal:

  • Wat willen we als keten gezamenlijk bereiken? En wat zijn de strategische doelstellingen van de samenwerking? Waarom willen we dat bereiken?
  • Hoe kunnen we de keten het beste organiseren? Welke bedrijfs- en besluitvormingsprocessen hebben we binnen de ketenorganisatie benodigd? Wat zijn de rollen en verantwoordelijkheden?
  • Hoe ziet de ketenorganisatie eruit in termen van organisatiemodel (topstructuur, organisatiestructuur, afdelingen, programma's) en besturingsmodel (besturing, besluitvorming, kritische succesfactoren, performance dashboard)?

Ketensamenwerking Ontwikkel Model (KOM-model)

Om de volwassenheid van ketens en de verschillende ketenpartners in kaart te brengen is het  KOM-model ontwikkeld. Sommige organisatie hebben nou eenmaal 'ketensamenwerking' beter in hun genen zitten dan anderen. Het KOM-model helpt ketens (en ketenschakels) hun weg te vinden naar volwassenheid van hun 'keten-DNA'. 

KOM-model.gif#asset:224

Het KOM-model is een routekaart naar een sterke keten. Daarbij is het belangrijk om te leren samenwerken met externe ketenspelers. Maar ook in de eigen organisatie moet worden gewerkt aan het creëren van een eigen (interne) keten die met elkaar gaat voor de realisatie van de beste prijs/prestatie. Het groeimodel kent dan ook een inside/out-benadering, waarbij men gradueel groeit van een interne naar een externe ketenspeler.

Deze kennis delen?

Meer weten over ketenmanagement?

Volg dan een van onze webinars over ketenmanagement of neem contact met mij op!
Tom